Περιγραφή
Το Υπερικόν το διάτρητον (Hypericum perforatum) είναι μια χαμηλή πολυετής πόα με ελαφρά ξυλώδη κλαδιά και κατακίτρινα χαρακτηριστικά λουλούδια που ανθίζουν στις κορφές του από τον Ιούνιο μέχρι και το Σεπτέμβριο. Ευδοκιμεί σε ολόκληρη την Aσία και τμήματα της νοτιοανατολικής Ευρώπης, εξαπλώθηκε, επίσης, σε ολόκληρο τον κόσμο σε εύκρατες περιοχές όπως η Ινδία, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι φυτό με υφέρποντα ριζώματα, φτάνει έως το 1 μ. ύψος και έχει αντικριστά, άμισχα, στενά, επιμήκη φύλλα, τα οποία έχουν μήκος 1-2 εκ. και είναι κίτρινο-πράσινα. Τα άνθη φτάνουν σε μήκος τα 2,5 εκατοστά, έχουν πέντε πέταλα και φωτεινό κίτρινο χρώμα με διάσπαρτα ημιδιαφανή στίγματα τα οποία είναι εμφανή όταν κρατηθούν μπροστά στο φως, δίνοντας στα φύλλα την «διάτρητη» εμφάνιση στην οποία αναφέρεται η Λατινική ονομασία του φυτού.
Μέθοδος παρασκευής: Φυσική εκχύλιση
Ιστορία
Η χρήση του είναι αναγνωρισμένη στην Βοτανοθεραπευτική εδώ και περισσότερα από 2000 χρόνια. Το όνομα Hypericum έχει αρχαίες ρίζες και μπορεί να προέρχεται από διάφορες πηγές. Ο όρος “Υπερικό” αναφέρεται από τον Ευρύφωνα τον Κνίδιο, ο οποίος ήταν γιατρός, το 288 π. Χ. Πιθανότατα, σύμφωνα με τον Λινναίο, η ονομασία προέρχεται από το συνδυασμό των λέξεων ‘’υπέρ’’ (‘’πάνω από’’) και ‘’εικών’’ (‘’εικόνα’’), γιατί κατά τους αρχαίους χρόνους το βότανο τοποθετούνταν πάνω από θρησκευτικές εικόνες για να ξορκίσει το κακό. Στην ξένη βιβλιογραφία (Αγγλική) αναφέρεται ως St. John’s wort, κοινή ονομασία για όλα τα είδη του γένους Hypericum. Επίσης το συναντάμε ως Perforate St John’s wort και Common Saint John’s wort. Τα κοκκινόμαυρα στίγματα από πέταλα του άνθους του Υπερικού συμβολίζουν, σύμφωνα με την παράδοση, το αίμα που έχυσε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής κατά τον αποκεφαλισμό του και η διάτρητη επιφάνεια των φύλλων δημιουργήθηκε από τα δάκρυα που χύθηκαν εξαιτίας αυτής της αποτρόπαιης πράξης.Στην αρχαιότητα, οι θεραπευτικές ιδιότητες του βαλσαμόχορτου ήταν ονομαστές. O Γαληνός και ο Διοσκουρίδης το πρότειναν ως διουρητικό, επουλωτικό, εμμηναγωγό και αιμοστατικό. Tο Μεσαίωνα αποδόθηκαν στο φυτό μαγικές ιδιότητες, ιδιαίτερα μάλιστα αν η συλλογή του γινόταν στις 24 Ιουνίου, τη μέρα που εορτάζεται η μνήμη του Ιωάννη του Προδρόμου. Σύμφωνα με λαϊκές δοξασίες, το υπερικό ήταν το βότανο που έδιωχνε με τη μυρωδιά του τα κακά πνεύματα. Οι πρώτες αποτελεσματικές και ευρέως διαδεδομένες φαρμακευτικές χρήσεις του Υπερικού στην Ευρώπη μετά το 16ο αιώνα περιλαμβάνουν το έλαιό του ως επουλωτικό των πληγών και των οιδημάτων. Ήταν τόσο ευεργετική η δράση του, ώστε όχι μόνο το χρησιμοποιούσαν οι χειρουργοί στον καθαρισμό των τραυμάτων, αλλά συμπεριλαμβανόταν επίσης στην πρώτη επίσημη Φαρμακοποιία του Λονδίνου ως Oleum Hyperici. Εκτός από τη θεραπευτική του χρήση, έχει χρησιμοποιηθεί και ως πρώτη ύλη για την παραγωγή κίτρινης και κόκκινης βαφής που προοριζόταν για το χρωματισμό μάλλινων και μεταξωτών νημάτων. Τέλος, αποτελούσε βασικό συστατικό στη διαδικασία ταρίχευσης των νεκρών, από όπου και η λέξη «βαλσάμωμα».
Στις ΗΠΑ, μετά από ένα πρόγραμμα του ABC News τον Ιούνιο του 1997, το υπερικό έγινε το πιο δημοφιλές φυτό, το εναλλακτικό «πρόζακ» (Ladose), για την ήπια και μέτρια κατάθλιψη. Χρησιμοποιείται, επίσης, ως αντισπασμωδικό και βελτιωτικό της ποιότητας του ύπνου σε αϋπνίες. Ήδη, το 1994 στη Γερμανία, συνταγογραφήθηκαν συνταγές για 20 εκατομμύρια ασθενείς. Μόνο στη Μοντάνα των ΗΠΑ καλλιεργούνται σήμερα 500.000 στρέμματα του φυτού.
Συστατικά
H πιο σημαντική δραστική ουσία του βαλσαμόχορτου είναι η υπερικίνη, η οποία βρίσκεται σε ολόκληρο το φυτό, αλλά σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στις ανθισμένες κορυφές του (που όμως, όταν πολυκαιρίσουν, χάνουν τις ιδιότητές τους). Περιέχει ακόμα φλαβονοειδή (16% στα φύλλα), ξανθόνες, τανίνη, σεροτονίνη-νοραδρεναλίνη (δύο ουσίες οι οποίες είναι υπεύθυνες για την καλή διάθεση), φαινολικά οξέα και ίχνη αιθέριων ελαίων (0,13% σε όλο το φυτό).Επίσης, λίγα ακόμη από τα ενεργά συστατικά του είναι οι κατεχίνες, η επικατεχίνη, η κερκετίνη, η ρουτίνη, η υπεροσίδη, οι φλωρογλουκινόλες, τα πτητικά έλαια, οι ρητίνες, οι ψευδο-υπερικίνες, hyperforin, τα φαινολικά οξέα, η λουτεολίνη, η διαπιγενίνη, οι ανθρακινόνες, τα καρβοξυλικά οξέα, η κουμαρίνη και τα καροτενοειδή.Τέλος,το σπαθόχορτο είναι πλούσιο σε βιταμίνη A, B1, B2, B6, D, πρωτεΐνες και ιχνοστοιχεία.
Ιδιότητες
Mε ιδιότητες που το κατατάσσουν σε ένα από τα πολύ σημαντικά για τον άνθρωπο θεραπευτικά βότανα, το βαλσαμόχορτο από την αρχαιότητα είναι γνωστό για την αποτελεσματική αντιμετώπιση δερματολογικών προβλημάτων, την επούλωση πληγών και την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος. Στις μέρες μας, όμως, είναι ένα από τα βότανα που έχουν ερευνηθεί περισσότερο και με ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της ήπιας και μέτριας κατάθλιψης και άλλων ψυχικών και νευρολογικών διαταραχών. Στην ομοιοπαθητική χρησιμοποιείται κυρίως σε νευραλγίες και τραυματισμούς νεύρων και, γενικά, σε συμπτωματολογία που ξεκινά από τραυματισμούς νεύρων, όπως απώλεια μαλλιών.
Όταν ληφθεί εσωτερικά, έχει ηρεμιστική και αναλγητική δράση. Χρησιμοποιείται στη θεραπεία της νευραλγίας, της ανησυχίας, της έντασης και παρομοίων προβλημάτων. Θεωρείται κατάλληλο σαν βότανο για τις αλλαγές της εμμηνόπαυσης που οδηγούν σε ευερεθιστότητα και ανησυχία. Ωστόσο, συνιστάται να μη χρησιμοποιείται όταν υπάρχει έντονη κατάθλιψη. Tο βαλσαμέλαιο κάνει πολύ καλό στις παλινδρομήσεις και στο έλκος στομάχου, ιδιαίτερα για τις κολίτιδες, την επώδυνη πέψη και τις ξινίλες.Εκτός από τη νευραλγία, καταπραΰνει τη συνδετικίτιδα και την ισχιαλγία.
Εξωτερικά, είναι το νούμερο ένα επουλωτικό πληγών εξαιτίας της ιδιότητάς του να αναπλάθει τα κύτταρα, αντιφλεγμονώδες και με αντιβακτηριδιακές ιδιότητες. Σαν λοσιόν, εξαφανίζει τα σημάδια ουλών, τραυμάτων, μωλωπισμών, κιρσών φλεβών και ελαφρών εγκαυμάτων. Το έλαιο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για ηλιακά εγκαύματα, ψύξεις, κράμπες, στραμπουλήγματα και πιασίματα. Επίσης, υποστηρίζεται ότι είναι ευεργετικό για τα τσιμπήματα και δαγκώματα δηλητηριωδών ζώων. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θεραπευτικό ή χαλαρωτικό μασάζ καθώς είναι ιδιαίτερα ισχυρό κατά των μυϊκών πόνων και της χαλάρωσης του σώματος όπως επίσης είναι κατάλληλο για την περιποίηση του προσώπου. Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην αποφυγή «ανοίγματος» ασθενών λόγω κατάκλισης. Είναι ιδανικό για κάθε πόνο ρευματικό και για τους πόνους των αρθρώσεων. Οι αντισηπτικές, αναπλαστικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του βοηθούν στην φροντίδα του ταλαιπωρημένου δέρματος. Η επάλειψη με βαλσαμέλαιο συμβάλλει στην καταπολέμηση των αιμορροΐδων. Ακόμη και στα μικρά παιδιά, σε περιπτώσεις συγκάματος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη θέση μιας κρέμας.
Χρήση
Το βαλσαμόλαδο είναι γνωστό κυρίως για την εξωτερική του χρήση, αλλά έχει αρκετές θεραπευτικές ιδιότητες και όταν πίνετε. Η χρήση του βαλσαμόλαδου ως πόσιμο θεραπευτικό προϊόν είναι 1/2 με 1 κουταλάκι του γλυκού το βράδυ σε άδειο στομάχι. Εξωτερικά, στην περιοχή όπου υπάρχει το πρόβλημα, αφού την απολυμάνουμε (σε περίπτωση πληγής, λόγω της ταχύτατης ανάπλασης των κυττάρων, αν δεν την απολυμάνουμε, πιθανόν να “κλείσουμε” μικρόβια στο δέρμα, με αποτέλεσμα την δημιουργία μιας άνευ επικινδυνότητας φλεγμονής),κάνουμε επάλειψη με αρκετή ποσότητα βαλσαμολαδου ούτως ώστε αυτή να λαδώσει. Στη συνέχεια, αφήνουμε το βαλσαμόλαδο για λίγη ώρα (30′- 60′) μέχρι να απορροφηθεί.Με το βαλσαμόλαδο μπορούμε να κάνουμε επαλείψεις απευθείας πάνω στο μέρος που πονά ή να κάνουμε ελαφρές εντριβές ή να εφαρμόσουμε επιθέματα με διαποτισμένη με έλαιο γάζα.
Ιδανικό για κάθε θεραπευτικό ή χαλαρωτικό μασάζ, μπορεί να εμπλουτιστεί με αιθέρια έλαια (το ανωτέρω ποσοστό αιθέριων ελαίων σε οποιοδήποτε λάδι, κρέμα κτλ είναι αυστηρά 2% και αυτό ισχύει για ηλικίες από 12 ετών και πάνω), ανάλογα με την περίπτωση, ή να συνδυαστεί με άλλα έλαια (π.χ. αμυγδαλέλαιο, έλαιο αβοκάντο κ.λ.π.).Επίσης, με μελισσοκέρι και πρόπολη δημιουργεί κηραλοιφή που βοηθά στα σκασμένα χείλη, τα χέρια και αναπλάθει τα κύτταρα.
Παρενέργειες
Tο υπερικό μπορεί να επηρεάσει το μεταβολισμό ορισμένων ενζύμων. Κατά συνέπεια, χρειάζεται προσοχή όταν χορηγείται ταυτόχρονα με άλλα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των αντικαταθλιπτικών. Επειδή η Υπερικίνη (Hypericin), που εμπεριέχεται στο φυτό, είναι φωτοευαίσθητη ουσία συνίσταται η χρήση του βαλσαμέλαιου κυρίως τις βραδινές ώρες.Σε άτομα με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα μια υψηλή δοσολογία μπορεί να φέρει συμπτώματα όπως αυτά στην περίπτωση ηλιακού εγκαύματος, δηλαδή κνησμό, οίδημα κλπ.Η Υπερικίνη που περιέχει είναι δυνατόν να προκαλέσει φωτοευαισθησία, η οποία με τη σειρά της προκαλεί φλεγμονές στο δέρμα όταν αυτό εκτεθεί στον ήλιο.
Το βαλσαμόχορτο (κατά συνέπεια και το βαλσαμόλαδο) είναι γενικά καλά ανεκτό, χωρίς πολλές παρενέργειες όταν τηρούνται οι προτεινόμενες δοσολογίες. Πρέπει, ωστόσο, να αποφεύγεται να συνδυάζεται με τη Βαλεριάνα και την πικροδάφνη, όπως επίσης πρέπει να αποφεύγεται και η παρατεταμένη περίοδος χρήσης του.Το βαλσαμόχορτο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται συγχρόνως με φάρμακα καρδιοτονωτικά, αντιασθματικά ή αντισυλληπτικά που λαμβάνονται από το στόμα, καθώς μειώνεται η δράση τους. Το βαλσαμόχορτο δεν θα πρέπει να λαμβάνεται σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή για κατάθλιψη. Υπερβολικές δόσεις μπορεί να αυξήσουν τη δραστικότητα της εκάστοτε θεραπείας (όπως τα φάρμακα με αναστολείς της MAO: φάρμακα με αναστολείς της μονοαμινοξειδίασης) και μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα. Μπορεί επίσης να αλληλεπιδράσει με τα φάρμακα που περιέχουν αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), π.χ. Prozac.Το βαλσαμόχορτο συνδέεται με επιβαρυντική ψύχωση σε άτομα που έχουν σχιζοφρένεια. Σε περίπτωση που λαμβάνονται άλλα φάρμακα, θα πρέπει να ενημερώνεται ο γιατρός.
Με την υπερβολική εσωτερική χρήση του βαλσαμέλαιου μπορεί να παρουσιάσετε εμετούς και διάρροια. Αίσθημα εσωτερικής ανησυχίας, ζάλη, κόπωση, υπνηλία και γαστρεντερικά προβλήματα μπορεί επίσης να είναι τα επακόλουθα μιας υπερδοσολογίας.
Οι έγκυες και οι μητέρες που θηλάζουν δεν πρέπει να λαμβάνουν το υπερικό σε καμία μορφή.
Ελαιόλαδο
ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει στην τελευταία έκθεση του 2014 ότι 14 εκατ. άνθρωποι παγκοσμίως διαγνώστηκαν με καρκίνο, ενώ πάνω από 8 εκατ. άνθρωποι έχασαν τη μάχη. Για την επιστημονική κοινότητα είναι ζωτικής σημασίας να βρεθεί μια αποτελεσματική θεραπεία ενάντια στον καρκίνο ώστε να σταματήσει αυτό το κύμα θανάτου. Μια νέα έρευνα μας κατευθύνει προς αυτήν την κατεύθυνση με τη χρήση ποιου άλλου; Του ελαιολάδου.Σύμφωνα, λοιπόν, με την μελέτη της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Rutgers στο Νιου Τζέρσεϊ και του Hunter College στη Νέα Υόρκη, ένα συστατικό του έξτρα παρθένου ελαιολάδου έχει την ικανότητα να σκοτώνει τα καρκινικά κύτταρα χωρίς να καταστρέφει τα υγιή κύτταρα.
Πρόκειται για την ελαιοκανθάλη, ένα φυσικό οργανικό συστατικό υπεύθυνο για την πικάντικη γεύση στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο. Είναι γνωστές οι ευεργετικές της δράσεις στην υγεία και στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η ελαιοκανθάλη σπάει τις φυσαλίδες (μέρος των κυττάρων, γνωστές ως λυσοσώματα) που αποθηκεύουν τα υπολείμματα των καρκινικών κυττάρων, απελευθερώνοντας, έτσι, τα ένζυμα που προκαλούν τον κυτταρικό θάνατο, χωρίς να επηρεάζουν τα υγιή. Πρόκειται για μια τρομερά γρήγορη διαδικασία, το πολύ μιάμισης ώρας.
«Αυτό που προκαλεί εντύπωση σχετικά με τη διαδικασία αυτή είναι ότι η ελαιοκανθάλη δεν βλάπτει τα υγιή κύτταρα, αλλά παραλύει προσωρινά τον κύκλο ζωής τους, «σαν να κοιμούνται», και μετά από 24 ώρες συνεχίζουν τον φυσικό τους κύκλο», τονίζει ένας από τους ερευνητές.
Το επόμενο βήμα των ερευνητών είναι να αποδείξουν ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να λειτουργήσει και στα ζώα και να καταλάβουν γιατί τα καρκινικά κύτταρα είναι πιο ευαίσθητα στην ελαιοκανθάλη απ’ ό,τι τα υγιή.
Η μελέτη έχει δημοσιευθεί από την επιστημονική εφημερίδα ‘’Molecular and Cellular Oncology’’.
Greek 
English